کژدم

کژدم یا عقرب و یا دراز دم نام یکی از گونه‌های بندپایان رده عنکبوتیان است که دارای ۸ پا و نیشی با زهر کشنده می‌باشد. نیش عقرب در نوک دم آن قرار دارد. تقریباً ۲۰۰۰ نوع عقرب وجود دارند.

گونه‌های کژدم

عقرب‌ها بیشتر در آب و هوایی گرم و شبها فعال هستند به این علت رعایت نکات ایمنی در مورد جلوگیری از عقرب گزیدگی بخصوص در مناطق گرمسیری و به هنگام تاریکی هوا اهمیت دارد مثل پوشیدن جوراب، شلوار و کفش مناسب، تکان کفش و لباس قبل از پوشیدن و غیره. از حدود ۲۰۰ گونه متفاوت عقرب که در سراسر دنیا پراکنده می‌باشند فقط حدود ۲۰ گونه آنها سمی هستند در میان آنها نوعی عقرب قرزم هندی کشنده‌ترین گونه می‌باشد که میزان کشندگی آن در ایالت‌های هند بین ۴۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده‌است. زهر اکثر عقرب‌های سمی باعث نابودی گلبوهای قرمز خون می‌شود و در محل گزش نیز تغییر رنگ موضعی و تورم دردناک ایجاد می‌کند. گرچه بطور متناقص سم بعضی از انواع کشنده باعث علائم موضعی و تورم زیاد نمی‌شود ولی حتما باید توسط پزشک معاینه شده و با تزریق سرم ضد عقرب درمان شود، کودکان و افراد سالمند نیز نسبت به سم عقرب آسیب پذیرتر بوده و نیازمند توجه بیشتری می‌باشند. علاوه بر آسیب به گلبول‌های قرمز، زهر عقرب علائم عصبی نیز ایجاد می‌کند که شامل بی‌قراری، تشنج، راه رفتن نامتعادل، آبریزش از دهان، حساسیت شدید پوست به لمس، انقباضات ماهیچه‌ای، درد شکم و کاهش کارکرد سیستم تنفسی می‌باشد که در اکثر موارد این علائم در عرض ۴۸ ساعت فروکش می‌کنند. در مورد عقرب گزیدگی باید شستشوی محل زخم با آب و صابون، بیرون آوردن و مسائل تزئینی و جواهرات، استفاده از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم مورد توجه قرار گیرد بدین منظور می‌توان از یک تکه یخ استفاده کرد ولی هرگز نباید اندام گرفتار را در آب یخ غوطه ور ساخت. کژدم گونه‌های زیادی دارد که در ایران دو گونه ایرانوس و خوزستانوس در ایران کشف و نام عقرب ایرانی به ثبت رسیده‌اند[۱]


[ویرایش] غذای کژدم

کژدم‌ها اغلب حشرات موزی را به دام می‌اندازند. و از این نظر اهمیت دارند.انها اغلب سوسکهای سیاه و اگر بتوانند قورباغه‌ها را شکار می‌کنند.


[ویرایش] سم کژدم

زهر عقرب بیشتر بر بند پایان و جانوران کوچک موثر است اما بعضی گونه‌های آن مانند «عقرب قاتل» برای انسان‌ها هم کشنده هستند. این معلوم نیست که عقرب بعد از مردن تا چند دقیقه می‌تواند بگزد.

[ویرایش] نمادشناسی

[ویرایش] تولید مثل

کژدم مادر به همراه کژدمهای نوزاد

کژدمها بچه‌زا بوده و دست کم تا زمان نخستین پوست اندازی نوزادان بر پشت کژدم مادر جابجا می‌شوند.